افزایش نرخ ارز به واسطهی افزایش تقاضای پول که در نهایت منجر به افزایش عرضه ی پول خواهد شد، عامل اصلی افزایش تورم بوده و این چرخه به صورت درون زا دائما در حال تشدید خود است.
به گزارش زرین نیوز به نقل از خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، محمدرضا فرزین، رئیس کل بانک مرکزی در سی و هشتمین همایش پولی و ارزی که چند روز گذشته برگزار شد، مکانیزمی که به واسطه ی آن التهابات ارزی به صورت “درون زا” و “چرخه ی خود تشدید کننده” سبب ایجاد تورم و افزایش نرخ ارز میشود را رونمایی کرد. در واقع به نظر می رسد چرخش و تغییر ریل بانک مرکزی از سیاستهای تعدیلی به سوی سیاستهای تثبیتی مبتنی بر همین مکانیزم است.
رئیس کل بانک مرکزی با اشاره به نمودار زیر سعی کرد تا مکانیزم تاثیر افزایش نرخ ارز بر تورم را توضیح دهد.
طبق ادعای رئیس کل بانک مرکزی، شوک هایی نظیر تحریم و نا اطمینانی هایی که معمولا از فضای سیاسی به اقتصاد تحمیل می شوند با ایجاد درخواست برای فرار از سرمایه (به مفهوم تبدیل دارایی های ریالی به ارزی) موجب افزایش نرخ ارز خواهند شد.
مشخصا افزایش نرخ ارز نیز سبب خواهد شد تا ارزش اسمی داراییها افزایش پیدا کند و به دنبال همین افزایش، طبیعتا تقاضای پول نیز با رشد مواجه شود. بانکها نیز برای پاسخ به افزایش تقاضای پول رو به افزایش عرضه ی پول با استفاده از اضافه برداشت از بانک مرکزی میآورند و در نتیجه تورم افزایش پیدا خواهد کرد.
لازم به ذکر است که افزایش تورم نیز، خود عاملی برای ایجاد ترس و هراس در بازارهای مختلف محسوب شده و همین امر نیز مجددا سبب خواهد شد تا شاهد تبدیل ریال به دارایی های با دوامی همچون طلا و ارز باشیم. بنابراین اینطور می توان ادعا کرد که افزایش نرخ ارز، به صورت چرخه ای تشدید کننده هم باعث افزایش تورم شده و رشد تورم مجددا سبب افزایش نرخ ارز خواهد شد (و این چرخه به صورت خود تشدید کننده، دائما در حال تکرار است).
حذف ارز ترجیحی، مصداق بازر درستی ادعای رئیس کل بانک مرکزی
تجربهی حذف ارز 4200 تومانی، در سال گذشته دقیقا یکی از مصداقهایی است که درستی ادعای رئیس کل بانک مرکزی، مبنی بر علیت نوسانات نرخ ارز بر افزایش تورم را اثبات می کند. بررسی تحولات سال گذشته به خوبی نشان میدهد که حذف ارز ترجیحی یا به عبارتی تغییر نرخ ارز از 4200 تومان به نرخ نیما که حدود 25 هزار تومان بود، دقیقا منجر به افزایش تقاضای پول بنگاههای تولیدی شد و عطش نقدینه خواهی این بنگاهها، طبیعتا افزایش عرضهی پول را چه به روش مستقیم (بانکی) و چه به روش غیر مستقیم ( افزایش نرخ بهره پول در بازار آزاد) افزایش داد و همین امر سبب شد تا شاهد تغییر نسبت پول به نقدینگی و ایجاد موجهای تبدیل شبه پول به پول باشیم.
چرا فرزین نقدینگی را عامل اصلی تورم نمی داند؟
گفتنی است فرزین در همایشی که اخیرا برگزار شد عامل اصلی جهشهای تورمی را نوسانات نره ارز معرفی کرد و گفت: کشوری که تورم 45 درصدی دارد و رشد نقدینگی آن حدود 30 درصد است، یعنی در واقع real money (پول حقیقی) آن منفی است، بنابراین رشد real money در کشور ما منفی است، متاسفانه دائما برخی میگویند که نقدینگی اضافه برداشت بانکها در حال افزایش است و بلافاصله نتیجه میگیرند که تورم لجام گسیخته در انتظار کشور است. این درحالی است که نرخ پول حقیقی کاهش پیدا کرده است و مشخصا دلیل تورم این نبوده بلکه انتظارات تورمی علت تورم بوده است.
بنابراین تثبیت سطح عمومی قیمتها و به تبع آن برقراری تثبیت نسبی در اقتصاد مستلزم آن است که چرخه مذکور با اقدامات و سیاستهای مقتضی به نحو مناسبی که غالبا معطوف به نوسانات نامطلوب نرخ ارز رسمی است، مدیریت گردد.
همچنین در شرایط بی ثباتی اقتصاد کلان، ریسک و نات اطمینانی فعالیتهای اقتصادی افزایش مییابد که این امر به صورت یک چرخه معیوب موجب تضعیف سمت عرضه اقتصاد و تشدید بیثباتی میشود و از این رو ایجاد محیطی با ثبات و پیش بینی پذیر، یکی از مهمترین محورهای تقویت سمت عرضه اقتصاد کشور در شرایط کنونی محسوب میشود.
منبع: تسنیم