گفتگو با فرهنگ زاج فروشها طراح صنعتی (طلا و جواهرات)

اینجانب فرهنگ زاج فروشها، مدرس دانشگاه، در رشته طراحی صنعتی تحصیل کرده و 21 سال است در دانشگاه های مختلف از جمله  دانشگاه آزاد اسلامی، غیرانتفاعی هنر معماری پارس، سازمان صنایع و معادن، مجتمع فنی تهران در رشته مدلسازی طلا و جواهرات تدریس می کنم.

با تلاش فراوان موفق شدم در رشته طراحی صنعتی برای اولین بار در کشور استاندارد آموزشی تدوین کرده و در سازمان فنی و حرفه ای و موسساتی همچون گروه طراح این رشته را راه اندازی و تدریس کنم.

 در کنار تدریس در دانشگاه ها و موسسات مختلف و آموزشگاه خودم که دارای مجوز از سازمان فنی و حرفه ای می باشد، 21 سال است که به حرفه طراحی و قالب سازی و تولید به صورت سفارشی مشغول به کار و فعالیت می باشم.

در رشته طراحی صنعتی داوری های مختلفی انجام دادم و در دوره های مختلفی مثل جشنواره فجر، مسابقات بانوی سرزمین من و مسابقات مرتبط با پارک علم و فناوری دانشگاه علم و فرهنگ تهران نیز دواری کردم و همچنین داوری مسابقات بهترین طرح که بزودی در مشهد برگزار و زمان آن متعاقبا اعلام خواهد شد نیز بر عهده بنده می باشد.

تفاوت طراحی دستی با طراحی مدل سازی

در رابطه با تفاوت طراحی دستی با طراحی مدل سازی، می توان گفت: خیلی از کسانی که شاغل و فعال در بازار هستند خیلی به مفاهیم و اصطلاحاتی که بکار می برند دقت نمی کنند. مثلا باید دید طراح کیست، ایده پرداز کیست، طراحی دستی یعنی چه، مدل ساز کامپیوتر چه کسی است در اصل باید ابتدا یک تعریف کلی و مشخص از این موارد داشت تا همه از این چهار چوب استفاده کنند و کاربری آنها را حداقل در محاوره بدانند.

ایده پرداز حتما توانایی ارائه طرح را ندارد مثلا  یک خانم خانه دار می تواند یک ایده پرداز باشد یا هر آن کس که فکر کند به کاربرد سنگ و قطعه زینتی یا زیور آلات و به زیبایی هایش فکر کند و کاربرد و طریقه استفاده آن را بداند یک ایده پرداز است البته هر چقدر اطلاعات این شخص در زمینه ساخت طلا و جواهر و زیورآلات بالاتر باشد حتما ایده اش پخته تر خواهد بود.

اما کسی که طراحی می کند و طراح است و ما او را به عنوان دیزاینر می شناسیم، باید به کل پروسه تولید آشنا باشد نه اینکه صرفا خودش تولید کننده باشد اما حداقل آشنایی را به دستگاه ها در این زمینه داشته و روند کامل کار را بشناسد همچنین بازار کار و هدف را کامل بشناسد و نیز سلیقه بازار را بداند و به عنوان یک طراح و مشاور در تولید بتواند مشاوره و راهکار ارائه بدهد.

یک طراح کسی است که بتواند در بحران های اقتصادی با ایده پردازی و طراحی مناسب به روند تولید و فروش کمک کند پس یک طراح سطح بالاتری نسبت به یک ایده پرداز ساده دارد در عین حال ایده پردازی بخش مهمی در تولید است چرا که یک ایده پرداز می تواند سلیقه بازار را تغییر دهد. 

اما مدل ساز چه کسی است: مدل ساز کسی است که ایده ای که آمده روی کاغذ را بصورت سه بعدی و کامپیوتری پیاده می کند  تا بتواند قابلیت اجرا را داشته و قابل پرینت توسط دستگاه و پرینتر سه بعدی باشد. بنابراین مدل ساز هم جایگاه خیلی مهمی در بخش تولید دارد.

امروزه تولیدات و تولید کنندگان سنتی که کار را با دست انجام می دادند، منسوخ شده است به دلیل ظرافت در کار و احتمال خطا در تولید سنتی و هزینه های بالا دیگر از این روش استفاده نمی شود و از روش های کامپیوتری و سه بعدی بیشتر استقبال شده و مورد استفاده قرار می گیرند. اما طراحی وقتی با کامپیوتر انجام می شود همه ارزیابی ها را قبل از تولید می توان اجرا کرده و برآورد قیمت شود بنابراین همین موضوع اهمیت کار را خیلی بالا می برد.

 الان دیگه همه کارگاه ها با  پرینتر سه بعدی  و کامپیوتر مدل سازی می کنند و بدون اینکه طراحی را با دست انجام بدهد در صورتی که شخص صاحب ایده باشد طرح را مدل سازی کامپیوتری کرده و همان را تولید و اجرا می کند. 

طراحی؛ چه نقشی در توسعه تولید طلا و جواهر دارد؟ 

طراحی؛ نقش مهمی در تولید طلا و جواهر دارد چرا که سلیقه بازار را طراح تعیین می کند با نگاهی به کشورهای پیشرو در این صنعت می توان پی برد، که این طراحان هستند که سلیقه مشتری را در بازار تغییر می دهند و نقش تعیین کننده در سلیقه بازار و برند سازی محصولات طلا و جواهر دارند.

یکی از موضوعات مهم در این حوزه عدم ثبت طرح های طراحی شده به دلیل روند پیچیده و هزینه بر بودن توسط طراحان کشورمان است و کسی به دنبال ثبت اثر خود نیست و افرادی هستند که قانون حق مالکیت هنری را رعایت نمی کنند و آثار و طراحی دیگران را کپی و استفاده می کنند.

البته باید به این حوزه توجه خاص داشت و برای توسعه آن برنامه ریزی داشت چرا که متاسفانه در ایران طراحان و ایده پردازان نیستند که روند بازار را با طراحی های زیبا به سمت تولیدات حرفه ای  طلا و جواهر می برند بلکه مشتریان اغلب به دنبال سفارش طلا و جواهر از روی طرح های مجلات خارجی و سایت های خارجی هستند که این آسیب جدی به این صنعت است.

پس بنابراین می بینید که طراحی در ایران دیگر جایگاهی ندارد و اگر هم کسی بیاید در ایران طرح جدیدی ارائه دهد و خلاقیتی روی طرحش داشته باشد و یک اثر هنری قشنگی که دارای مفهوم ایرانی باشد ارائه دهد تولید کننده می گوید که خیلی خوب است ولی چون مطابق دید و سلیقه مصرف کننده نیست تولیدش نمی کند و کنار گذاشته می شود و این باعث سر خورده شدن طراحان می شود.

 به طور مثال اگر شما به بازار طلا و جواهر بروید پشت ویترین ها را نگاه کنید همه طرح ها از یک فرم و سبک است و برند ثبت شده و یا اثر امضا دار نمی بینید بلکه یک سری کارها و طرح های شناخته شده که از قبل بوده و تولید آنها همچنان ادامه دارد که دلیل آن روند وارونه ای است که در تعریف مد در ایران داریم.

 بنظر بنده باید رسانه ملی و رسانه های گروهی از این هنر صنعت حمایت کنند مثلا در ترکیه که  یک کشور پیشرو در زمینه مد و لباس و زیورآلات است و امسال به عنوان صادر کننده اول از نظر کمیت در دنیا شناخته شده است حتی ایتالیا را پشت سر گذاشته در حالی که هیچ منابعی هم ندارند ولی بازارشان گسترده و با کل دنیا تعامل دارند و آن  به دلیل حمایت رسانه های این کشور است

 در سریال های ترکیه ای اگر توجه داشته باشید به دنبال آن هستند که مدل های مختلف لباس کیف، کفش، دکور خانه، زیورآلات را ارائه دهند که این کار باعث شده خیلی از مشتریها به ما مراجعه می کنند و با نمایش عکسی که از صفحه تلویزیون گرفتند سفارش کار طلا و جواهر می دهند.

پس در صورتی که مسئولین و خصوصا رسانه ها از این هنر حمایت کنند ما شاهد رونق و توسعه در آن خواهیم بود.